Wpływ WIBOR na wysokość raty kredytu

Wpływ WIBOR na wysokość raty kredytu jest jedną z kluczowych kwestii dla kredytobiorców. Mechanizmy finansowe opierają się na wskaźnikach, które determinują koszty kredytów i pożyczek, a WIBOR stanowi jeden z najważniejszych parametrów w tym zakresie. 

Z niejszego artykułu dowiesz się czym właściwie jest WIBOR? Kto go ustala i jakie ma znaczenie dla kredytobiorców?

Czytaj również: Jak banki zarabiają na wysokich stopach procentowych?

WIBOR a rata kredytu

WIBOR, czyli Warsaw Interbank Offered Rate, to wskaźnik odzwierciedlający stopy procentowe po jakich banki udzielają sobie wzajemnie pożyczek na rynku międzybankowym. Tym samym, WIBOR jest ustalany na podstawie deklaracji największych banków działających w Polsce i odzwierciedla koszt pozyskania kapitału przez instytucje finansowe.

Dlaczego WIBOR ma tak duże znaczenie dla kredytobiorców? Ponieważ w przypadku większości kredytów  oprocentowanie składa się z dwóch elementów: marży banku oraz zmiennej stopy procentowej, którą najczęściej stanowi właśnie WIBOR (np. WIBOR 3M lub WIBOR 6M). Oznacza to, że wzrost tego wskaźnika bezpośrednio przekłada się na wyższe raty kredytu, a jego spadek może przynieść kredytobiorcom ulgę w spłacie zobowiązań.

Proces wyznaczania stawki WIBOR (fixing) polega na tym, że grupa polskich banków komercyjnych (minimum 6) wskazuje stopę oprocentowania, po której są skłonne w konkretnym dniu pożyczyć pieniądze innym bankom. Następnie odrzuca się skrajne oferty, a z pozostałych wartości wylicza się średnią arytmetyczną.

Zgodnie z założeniem wskaźnik WIBOR powinien być uzależniony od wysokości stopy depozytowej oraz stopy lombardowej NBP i stanowić wartość mieszczącą się pomiędzy wskazanymi współczynnikami. Wynika to z faktu, iż gdy stawka WIBOR przybrałaby wyższą wartość aniżeli stopa lombardowa, banki nie pożyczałyby pieniędzy od siebie, gdyż bardziej opłacalne byłoby zaciągnięcie kredytu w Narodowym Banku Polskim. Natomiast gdyby stawka WIBOR przybrała niższy poziom aniżeli stopa depozytowa, dla banków bardziej opłacalne mogłoby okazać się przekazywanie środków na jednodniowe depozyty do Narodowego Banku Polskiego. A zatem zgodnie z powyższym mechanizmem, wzrost podstawowych stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego nieuchronnie powoduje wzrost stawki WIBOR, a więc analogicznie spadek stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego powoduje spadek stawki WIBOR.

Czy zakwestionowanie stawki WIBOR ma sens?

Przez lata główną grupą pozywającą banki byli frankowicze, czyli osoby posiadające kredyty we frankach szwajcarskich. Obecnie jednak kredytobiorcy złotówkowi również coraz częściej decydują się na pozwanie banków, kwestionując legalność oraz zasadność stosowania wskaźnika WIBOR w umowach kredytowych. Główny argument dotyczy sposobu jego ustalania, bowiem nie jest on wynikiem rzeczywistych transakcji na rynku międzybankowym, lecz opiera się na deklaracjach banków, co może prowadzić do sztucznego zawyżania oprocentowania kredytów.

Jeśli sąd uzna, że WIBOR został zastosowany w sposób nieuczciwy lub że jego mechanizm jest wadliwy, może podjąć jedną z dwóch kluczowych decyzji:

1. Unieważnić całą umowę kredytową, co oznacza konieczność rozliczenia się kredytobiorcy z bankiem;
2. Usunąć wskaźnik WIBOR z umowy, pozostawiając jedynie marżę banku;

Dla kredytobiorców druga opcja niesie ze sobą mniejsze miesięczne obciążenie finansowe i większą przewidywalność kosztów kredytu. Z kolei dla banków takie orzeczenia mogłyby prowadzić do znaczących strat finansowych i zmiany sposobu konstruowania ofert kredytowych w przyszłości.

W związku z rosnącą liczbą pozwów dotyczących WIBOR-u warto śledzić orzecznictwo sądów oraz analizować swoje możliwości prawne. Każdy przypadek jest inny, dlatego przed podjęciem decyzji o pozwie, w  pierwszej kolejności warto skorzystać z pomocy specjalistów, którzy zbadają umowę i określą dostępne opcje. 

WIBOR zastąpiony przez WIRON

W związku z uznaniem, iż wskaźnik WIBOR jest wskaźnikiem sztucznym oraz w żaden sposób nie odzwierciedlającym rzeczywistych transakcji między bankami, a jedynie opierającym się na deklaratywnych przewidywaniach, miał on zostać zreformowany do końca 2021 roku. Komisja Europejska jednoznacznie wskazała, iż wskaźnik ten jest podatny na manipulacje i przygotowała przepisy, które miały sprawić, iż niniejsze wskaźniki staną się bardziej przejrzyste i uczciwe. Zmiany spowodowały, iż od 1 stycznia 2020 r. nie było można stosować w nowo zawieranych umowach wskaźników, które nie byłyby autoryzowane przez unijne instytucje finansowe. Po 2021 roku zaś stawka WIBOR miała zostać zlikwidowana (o ile ich administrator nie dostosuje ich do nowych wymogów) lub zastąpiona przez inny wskaźnik. 

Mimo tych założeń proces zastępowania WIBOR-u nowym wskaźnikiem trwa do dziś. Docelowo ma go zastąpić WIRON, który już jest stosowany przez niektóre banki w ofertach kredytowych. WIRON opiera się na jednodniowych depozytach, dzięki czemu jest bardziej rzetelny niż WIBOR, który bazuje jedynie na deklaracjach sektora bankowego.

Reprezentujemy konsumentów i firmy z całej Polski

Wadliwość umowy kredytowej to nie tylko problem kredytobiorców walutowych. Złotówkowicze również mogą dochodzić swoich praw przed sądem. Nasi prawnicy specjalizują się zarówno w szerokiej dziedzinie antywindykacji, w tym w  dochodzeniu roszczeń od instytucji finansowych. Chcesz skorzystać z bezpłatnej analizy? Skontaktuj się z nami bezpośrednio lub za pośrednictwem formularza. 

Jak WIBOR wpływa na ratę kredytu?

Im wyższy WIBOR, tym wyższe raty kredytu. 

Czy WIBOR ma wpływ na kredyt gotówkowy?

Tak, jeśli kredyt oparty jest na oprocentowaniu zmiennym. 

Czy WIBOR ma wpływ na oprocentowanie wszystkich kredytów?

Tylko kredytów ze zmienną stopą oprocentowania, opartą na stawce WIBOR. 

Jak zmiana WIBOR wpływa na ratę kredytu?

Wpływ WIBOR na wysokość raty kredytu dotyczy zmiany oprocentowania, które bezpośrednio wpływa na wysokość comiesięcznych opłat. 

Bibliografia:

• Kozińska, Magdalena. „Od WIBOR do WIRON-przesłanki reformy wskaźników referencyjnych stopy procentowej a stabilność polskiego systemu finansowego.” Bezpieczny Bank 91.2 (2023): 60-90.
• Król, Patryk. „WIBOR, WIRON, WIBID, POLONIA as reference rates for bank loans.” Economic and Regional Studies/Studia Ekonomiczne i Regionalne 16.3 (2023): 412-421.
• Nowakowski, Tobiasz. „O potencjalnej wadliwości klauzuli zmiennego oprocentowania opartej na stawce WIBOR i jej skutkach.” Przegląd Prawa Handlowego 6 (2023): 26-31.
• Rogoziński, Dawid. „Klauzula oparta na WIBOR a unieważnienie umowy kredytu.” (2023).