Długi współmałżonka - Czy komornik zajmie majątek małżonka?

Rate this post

Długi wspólne w małżeństwie a osobisty majątek małżonka

W polskim porządku prawnym wspólność majątkowa powstaje między małżonkami z mocy ustawy, oznacza to, że z chwilą zawarcia małżeństwa wyodrębnia się instytucja majątku wspólnego. Zawarcie małżeństwa nie powoduje jednak przeniesienia czy likwidacji osobistego majątku małżonków. W konsekwencji, długi powstałe przed wspólnością majątkową będą egzekwowane z osobistych majątków. Wspólny majątek powstaje zatem obok osobistego majątku małżonków i powoduje konsekwencje w granicach ustawy.

Kwestia zaciągania zobowiązań, które obciążają majątek wspólny nie podlega całkowitej swobodzie jednego z małżonków. Ustawodawca uzależnia bowiem odmienne konsekwencje od wyrażonej bądź niewyrażonej zgody drugiego małżonka przy odpowiedzialności za zaciągnięte zobowiązania.

Jeżeli więc, zobowiązanie powstało za wspólną zgodą małżonków to powstają długi wspólne, wierzyciel będzie mógł wtedy żądać zaspokojenia ze wspólnego majątku.

Natomiast zobowiązanie zaciągnięte bez zgody drugiego małżonka nie powinno nieść negatywnych konsekwencji dla drugiego małżonka i ich wspólnego majątku. Wierzyciel może wtedy żądać zaspokojenia z osobistego majątku dłużnika.

Czy komornik może zająć mieszkanie żony za długi męża?

Jeśli mąż zaciągnął zobowiązanie przed zawarciem małżeństwa, to co do zasady będzie odpowiadał osobistym majątkiem, a więc komornik nie będzie mógł zająć mieszkania należącego do osobistego majątku żony przed zawarciem małżeństwa.

Jeżeli jednak dłużnik próbował ukryć swój majątek przed wierzycielem i w tym celu nawet przed zawarciem małżeństwa dokonał czynności prawnej wskutek której korzyść majątkową uzyskała osoba trzecia pozostająca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art.527 Kodeks cywilnego – czyli tak zwana skarga pauliańska). Bliski stosunek w jakim strony pozostają ze sobą nie musi oznaczać stosunku małżeństwa, więc jeśli małżonek dokonał czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela, przed zawarciem małżeństwa licząc, na ochronę swojego majątku przed wierzycielem przez przeniesienie go do osobistego majątku przyszłej żony, wierzyciel będzie mógł wystąpić ze skargą pauliańską przeciwko tej czynności prawnej.

Egzekucja z majątku małżonka

Jeżeli małżonkowie nie uregulowali swojej sytuacji prawnej inaczej, przez zawarcie rozdzielności majątkowej czy modyfikacji umowy majątkowej rozszerzając lub ograniczając majątkową wspólność ustawową , to między nimi powstaje z mocy prawa wspólność majątkowa. Wszelkie zobowiązania zaciągnięte przez jednego z małżonków za zgodą drugiego będą wymagalne ze wspólnego majątku.

W konsekwencji, to na wierzycielu leży obowiązek udowodnienia zgody drugiego małżonka na zawarcie zobowiązania, aby w procesie egzekucji komorniczej mogło dojść do egzekucji z majątku wspólnego. Po uzyskaniu klauzuli wykonalności, a więc uprawnienia wierzyciela do przeprowadzenia egzekucji przez komornika, długi zarówno z nieruchomości jak i ruchomości obecnych w majątku wspólnym mogą być egzekwowane z pewnymi wyjątkami.

Czy komornik może zająć wspólne konto bankowe?

Komornik będzie mógł zająć wspólne konto bankowe, ale w zakresie w jakim na rachunku znajdują się środki objęte wspólnością majątkową. Wyłączeniu podlegają więc środki z majątku osobistego małżonka, niebędącego dłużnikiem, ale wymaga to podjęcia środków prawnych.

Jakie prawa ma małżonek dłużnika?

Ustawodawca celem zabezpieczenia praw podmiotowych osób pozostających w małżeństwie przewiduje środki obrony małżonka dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym.

Jeśli sąd nadał klauzulę wykonalności tytułowi egzekucyjnemu także przeciwko małżonkowi dłużnika na podstawie art.787 k.p.c., może skorzystać z powództwa opozycyjnego przewidzianego w art. 840 § 1 pkt.3 k.p.c. Małżonek dłużnika może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części bądź jego ograniczenia. W tym celu może powołać się na zarzut powstania wierzytelności bez wymaganej zgody małżonka dłużnika, istnienia wierzytelności przed zawarciem małżeństwa, czy zobowiązania dotyczącego majątku osobistego dłużnika.

Jeśli prawa małżonka dłużnika zostały naruszone przez skierowanie egzekucji do aktywów we wspólnym majątku, może wystąpić ze skargą na czynność komornika, powództwem interwencyjnym celem zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji czy wnioskiem o umorzenie egzekucji.

Małżonek dłużnika przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności może również skorzystać ze środków ochrony przewidzianych w postępowaniu egzekucyjnym. Są to m.in. zarzuty do planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia planu, (art.1027 § 2 k.p.c.) a także przy egzekucji z nieruchomości-zażalenie na postanowienie sądu co do przybicia (art.997 k.p.c.).

Podsumowanie

Kwestia egzekucji z majątku małżonka zależy od momentu powstania zobowiązania, stosunków majątkowych ustalonych między małżonkami oraz zgody małżonka. Jeśli nie ustalono inaczej, po zawarciu małżeństwa powstaje wspólność majątkowa, ale nie wyłącza ona istnienia osobistego majątku każdego z małżonków i ich odpowiedzialności majątkiem osobistym za powstałe zobowiązania. Obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa jest współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym, dlatego to czy dług będzie egzekwowany z majątku wspólnego czy osobistego dłużnika zależy od konsensusu małżonków. Natomiast ciężar udowodnienia zgody małżonka dłużnika na zobowiązanie leży po stronie wierzyciela, który domaga się egzekucji z majątku wspólnego małżonków.

Literatura: