Weksel

WEKSEL IN BLANCO – Zabezpieczenie, czy pole do nadużyć? [2021 r.]

Firmy finansowe bardzo często korzystają z weksla in blanco jako jednej z form zabezpieczenia spłaty kredytu. Podpisując taki weksel powinniśmy być świadomi ryzyka jakie na siebie przyjmujemy w związku z jego wystawienie oraz powinniśmy dysponować odpowiednią wiedzą, jak go wypełnić, aby ryzyko to ograniczyć do niezbędnego minimum.

Co to weksel in blanco?

Weksel in blanco to papier wartościowy, w którym jedna ze stron (kredytobiorca) zobowiązuje się do zapłaty nieokreślonej w nim sumy stronie przeciwnej (kredytodawcy). Przy wystawieniu takiego dokumenty nie jest wymagana wizyta u notariusza lub innego specjalisty z zakresu prawa. Wystawiają go zwykle osoby biorące udział w transakcji. Osoba wskazana na wekslu jako wierzyciel może domagać się na jego podstawie od dłużnika zapłaty określonej w nim sumy pieniędzy (i tylko pieniędzy, zobowiązanie wekslowe nie może dotyczyć rzeczy lub usług). Weksel in blanco charakteryzuje się tym, że w trakcie jego podpisywania brak jest części elementów, takich jak np. wcześniej wspomniana kwota do zapłaty.

Jak wypełnić weksel in blanco, aby mieć pewność, że nie będzie polem do nadużyć?

Jak już wcześniej wspominaliśmy, weksle stanowią dla przedsiębiorców zabezpieczenie wykonania umowy, w momencie, kiedy dłużnik nie dotrzymuje jej warunków, w takiej sytuacji instytucja będąca w posiadaniu takiego weksla może “puścić” go w obieg. Wierzyciel w takiej sytuacji zobowiązany jest wypełnić weksel na kwotę zadłużenia, jednakże może wydarzyć się sytuacja, w której dłużnik zostanie zmuszony do zapłaty kwoty przekraczającej jego zobowiązanie lub w skrajnym przypadku do zapłaty zobowiązania spłaconego lub nieistniejącego. Dla wierzycieli forma weksla jest bardzo korzystna, jednak dłużnikowi może skutecznie utrudnić obronę przed Sądem.

Kwestie wypełniania weksla szczegółowo reguluje Ustawa Prawo Wekslowe, która dla ważności weksla in blanco zastrzega, iż musi zostać podpisany odręcznie. Elementem koniecznym dla uznania ważności weksla in blanco jest sporządzenie dodatkowego dokumentu, który szczegółowo regulował będzie kwestie jego wypełniania. Dokument taki nosi nazwę deklaracji wekslowej lub rzadziej porozumienia wekslowego.

Deklaracja wekslowa jest dodatkowym zabezpieczeniem do weksla in blanco, w którym ustalona jest swoista instrukcja wypełnienia brakujących elementów weksla in blanco przez wierzyciela, np. kwota, jaką może wpisać na wekslu, a w związku z tym, że powiązana jest z konkretną umową kredytu powinna zastrzegać wypełnienie kwoty do wysokość przyjętego u wierzyciela zobowiązania.

Deklaracja wekslowa stanowiąca odrębny dokument od samego weksla in blanco oraz umowy, którą on zabezpiecza dla jak najwyższego zabezpieczenia naszych interesów, powinna zawierać następujące informacje:

  • datę zawarcia deklaracji, która powinna być taka jak data wystawienia weksla in blanco;
  • dane identyfikacyjne stron umowy, takie jak np. imię, nazwisko oraz adresy;
  • oświadczenie dłużnika o oddanie weksla in blanco w ręce wierzyciela;
  • oznaczenie miejsca oraz terminu płatności;
  • klauzula bezwarunkowego przyrzeczenia zapłaty;
  • zobowiązanie wierzyciela dotyczące oddania weksla w ręce dłużnika w momencie spłaty zobowiązania;
  • odręczne podpisy obu stron, zgodne z podpisami na wekslu in blanco.

Weksel obecnie może być napisany odręcznie, wymagana jest po prostu forma pisemna. Jednakże brak na wekslu, któregoś z powyższych elementów lub niemożność ich jednoznacznego określenia powoduje nieważność takiego weksla.

Jak wygląda obieg weksla in blanco?

Osoba uprawniona do otrzymania zapłaty zgodnie z wekslem ma możliwość przeniesienia przysługującego jej na podstawie weksla in blanco prawa na inną osobę. Taka operacja powszechnie nazywana jest puszczeniem weksla w obieg lub jego indosowaniem.

Wygląda to w ten sposób, że posiadacz weksla na jego odwrocie napisze “ustępuje na zlecenie” i w dalszej kolejności poda dane osoby na rzecz, której ustępuję prawo oraz złoży swój podpis, a na końcu przekaże swój weksel, od tego momentu nowemu wierzycielowi dłużnika. Zmiana posiadacza weksla podczas postępowania stanowi spory problem, ponieważ koniecznym jest udowodnienie przed Sądem, że nabywca weksla działał ze świadomością na szkodę dłużnika i wiedział o np. wypełnieniu weksla niezgodnie z deklaracją, stanem faktycznym lub że wiedział on o spłaceniu zobowiązania, które dany weksel zabezpieczał.

Co stanowi możliwość do nadużyć i jak zmniejszyć ryzyko związane z wystawieniem weksla in blanco?

Poza wskazanym powyżej wymogami, kolejnym sposobem na zmniejszenie ryzyka oszustwa w związku z wystawieniem weksla in blanco będzie umieszczenie na wekslu adnotacji o sporządzonej dla niego deklaracji wekslowej. W ten sposób żaden jego posiadacz nie będzie mógł wypełnić go pod wpływem własnej fantazji, a tylko i wyłącznie zgodnie z treścią takiej deklaracji.

Choć najlepiej skorzystać z innych sposobów zabezpieczenia, to jeżeli wystawienie weksla in blanco będzie niezbędne dla uzyskania kredytu poniżej przedstawimy kilka dodatkowych sposobów jak zabezpieczyć się przed ryzykiem nadużyć w wyniku wystawienia weksla:

  • istnieje sposób na wyłączenie możliwości indosowania weksla, wystarczy przy jego wystawieniu zamiast sformułowania “na zlecenie” umieścić zwrot “na rzecz” – w ten sposób wyłączymy możliwość przelania prawa z weksla na nowego wierzyciela;
  • zadbaj o to, aby od razu przy wystawianiu weksla zostało wypełnione jak najwięcej elementów- zmniejszysz tym samym ryzyko dowolności przy jego wypełnianiu przez wierzyciela, nie będzie on mógł zwyczajnie sfałszować tych danych;
  • deklaracje koniecznie sporządź w dwóch egzemplarzach i dopilnuj, aby została ona podpisana przez obie strony transakcji, w ten sposób wierzyciel nie będzie mógł powoływać się na nieznajomość treści postanowień deklaracji, bo przecież miał on swój egzemplarz!
  • zachował swój egzemplarz dokumentów, podczas próby oszustwa będziesz mógł powołać się na sporządzenie weksla wraz z deklaracją w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach;

Podsumowując weksel in blanco jest wekslem niezupełnym, chodź z roku na rok traci on na swojej popularności to jest rozwiązaniem wciąż spotykanym na rynku finansowym, a w obiegu znajduję się sporo tych właśnie papierów wartościowych. Jest od zabezpieczeniem wiążącym się z dużym ryzykiem, jednakże przy odpowiednim wypełnieniu takiego dokumentu jest to rozwiązanie bezpieczne.

Profi Credit zawyża koszty pożyczki i przegrywa sprawę

//

Jeśli koszt Twojej pożyczki wydaje Ci się podejrzanie wysoki, warto prześledzić sprawę. Często, jako konsumenci, ufamy, że znany na rynku pożyczkodawca postępuje zgodnie z prawem i dobrymi obyczajami. Okazuje się jednak, że taka postawa konsumenta jest często wykorzystywana. Potwierdził to kolejny wyrok Sądu Rejonowego w Bielsku – Białej oddalający powództwo firmy Profi Credit Polska SA o zapłatę sztucznie zawyżonych kosztów pożyczki (sygn. akt X C 577/17).

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Pozwany, będący konsumentem,  zaciągnął pożyczkę w Profi Credit. Otrzymał 4 000 zł. Spłacał ile mógł – łącznie 5 739,00 zł. Mimo spłaty sumy znacznie przewyższającej pożyczoną kwotę, zadłużenie wciąż było wysokie. Pojawiły się problemy z płatnościami. Odezwał się windykator terenowy, który zażądał zapłaty jeszcze kilku tysięcy złotych.

Ostatecznie pożyczkobiorca odebrał sądowy nakaz zapłaty na kwotę … 9 295,28 zł!

W toku sprawy okazało się tymczasem, że pozwany pożyczkobiorca nie jest już nic winien firmie Profi Credit Polska SA. Powództwo zostało oddalone.

Jak to możliwe?

Przede wszystkim powód przedstawił wszystkie dokumenty odnośnie tej pożyczki i przyznał, że pozwany spłacił już dużą część swojego zobowiązania.

Co do reszty, okazuje się, że firmy pożyczkowe, w tym wypadku Profi Credit, ukrywają swoją dodatkową prowizję pod rzekomymi kosztami ubezpieczenia pożyczki. W tym konkretnym przypadku udzielono pożyczki w wysokości 4 000 zł, a koszt jej ubezpieczenia wyniósł aż 4 615 zł! Do tego doszły jeszcze wyssane z palca oraz nieudowodnione w żaden sposób koszty windykacji i … okazało się, że pożyczka jest już w całości spłacona, a firma nadużywa swoich praw i działa niezgodnie z zasadami współżycia społecznego.

Jeśli masz podobną sprawę, przeczytaj swoją umowę pożyczkową i poważnie rozważ podjęcie obrony – warto.

Pożyczam ci 400 zł, ale oddasz mi 9 500 zł – czyli historia pewnego weksla

/

Inspiracją do napisania dzisiejszego wpisu jest historia jednego z wielu naszych Klientów, którzy z różnych powodów wpadli w pułapkę tzw. spirali długów. Niejednokrotnie zdarza się w takich sytuacjach, że celem wykonania danego zobowiązania pieniężnego, dłużnik decyduje się na zaciągnięcie kolejnego kredytu czy pożyczki. W wielu jednak przypadkach nie ma już możliwości na uzyskanie środków finansowych z instytucji banku, co skłania dłużników częstokroć do skorzystania z oferty „pomocy” ze strony tzw. parabanków lub osób fizycznych, prowadzących działalność gospodarczą, polegającą na udzieleniu pożyczek.

Z opisanym powyżej schematem działania mieliśmy do czynienia w sprawie naszego Klienta, który mając przysłowiowy „nóż na gardle” zmuszony był pożyczyć kwotę 400,00 zł. W tym celu zwrócił się o pomoc do osoby fizycznej, prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie tzw. pośrednictwa finansowego. Spotkanie z pośrednikiem zaowocowało uzyskaniem przez naszego Klienta potrzebnych mu pieniędzy, ale niestety nie tylko tym.

Zaledwie cztery miesiące później nasz Klient otrzymał przesyłkę z jednego z sądów rejonowych, która zawierała nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym, opiewający na kwotę 9.500,00 zł, nie licząc kosztów sądowych.

Co niezwykle istotne w okolicznościach faktycznych i prawnych omawianej sprawy – podstawą wydania nakazu zapłaty był weksel własny.

Tytułem wyjaśnienia, zgodnie z treścią przepisu art. 485 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2016.1822 t.j. z dnia 2016.11.09), dalej powoływanego jako „KPC”: Sąd wydaje nakaz zapłaty przeciwko zobowiązanemu z weksla, czeku, warrantu lub rewersu należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości.

Ponadto, nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym z chwilą wydania stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności, co wynika wprost z treści przepisu art. 492 § 1 KPC, zaś nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla, warrantu, rewersu lub czeku staje się natychmiast wykonalny po upływie terminu do zaspokojenia roszczenia (o czym stanowi treść przepisu art. 492 § 3 zdanie pierwsze KPC), który wynosi dwa tygodnie od dnia doręczenia pozwanemu przedmiotowego orzeczenia, co w dużym uproszczeniu, w przypadku braku odpowiedniej reakcji ze strony pozwanego, sprowadza się zwykle do natychmiastowego egzekwowania roszczenia.

Tym niemniej, zgodnie z treścią przepisu art. 492 § 3 zdanie drugie KPC: „W razie wniesienia zarzutów sąd może na wniosek pozwanego wstrzymać wykonanie nakazu.” i tak też się stało w okolicznościach analizowanego przypadku.

Naszemu Klientowi przedstawiono bowiem przy zawieraniu de facto umowy pożyczki weksel własny do podpisu, jednakże inny, aniżeli ten, który był podstawą wydania nakazu zapłaty.

W zarzutach pozwanego od przedmiotowego nakazu zapłaty sformułowany został wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa, który w toku postępowania sądowego będzie badał autentyczność podpisu pozwanego na w/w wekslu własnym, przedłożonym wraz z pozwem przez powoda.

Niezależnie od powyższego, szeregiem argumentów faktycznych i prawnych, pozwany zakwestionował twierdzenia powoda, jakoby ten, w zamian za otrzymaną kwotę 400,00 zł zobowiązany był wobec niego do zapłaty kwoty 9.500,00 zł.

Sprawa jest w toku i czekamy obecnie na rozstrzygnięcie Sądu, ale pamiętajcie Drodzy Czytelnicy o szczególnych „właściwościach” weksla własnego in blanco, kiedy będziecie go podpisywać, ponieważ jego prawidłowe wykorzystanie, przy spełnieniu odpowiednich przesłanek faktycznych i prawnych, rodzi zwykle poważne konsekwencje.